Wzrost cen działek w miastach zmusił ludzi do osiedlania się w lokalizacjach pozbawionych uzbrojenia w kanalizację dzięki czemu od kilku lat przydomowe oczyszczalnie ścieków biją rekordy popularności i są najlepszą alternatywą dla szamb z uwagi na swój ekonomiczny i ekologiczny wymiar.

 

Praktycznie każdy obiekt mieszkalny lub użyteczności publicznej musi mieć rozwiązany problem odprowadzenia ścieków. Jeśli nie ma możliwości doprowadzenia ścieków do sieci kanalizacyjnej, istnieją do wyboru dwa rozwiązania:

– gromadzenie ścieków w szczelnych zbiornikach, tzw. szambach

– oczyszczanie ich we własnym zakresie poprzez przydomowe oczyszczalnie ścieków

 

Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków, czyli oczyszczalni obsługującej do 50 mieszkańców (tj. o przepustowości do około 5 m3 ścieków na dobę), pociąga również znaczne koszty, lecz jej eksploatacja jest o wiele tańsza.

Istnieje kilka rodzajów przydomowych oczyszczalni ścieków i wiele szczegółowych rozwiązań. Możemy wyróżnić pięć głównych rodzajów przydomowych oczyszczalni ścieków:

– z drenażem rozsączającym,

– z filtrem piaskowym,

– z filtrem gruntowo – roślinnym,

– ze złożem biologicznym,

– z komorą osadu czynnego.

 

Wybór rodzaju oczyszczalni zależy nie tylko od zasobności portfela i decyzji inwestora, ale też od pewnych ograniczeń prawnych i technicznych związanych z jej budową. Budując indywidualną oczyszczalnię ścieków należy zachować odpowiednie odległości od m.in. budynków mieszkalnych, studni, granic działki i drzew. Każda instalacja musi być dobrana w sposób indywidualny. Jest to możliwe, ponieważ istnieją różne warianty poszczególnych rodzajów oczyszczalni. Projekt budowlany musi uwzględniać wiele aspektów, m.in. liczbę mieszkańców, a tym samym ilość dostarczanych ścieków, charakter obiektu, możliwości gruntowo-przestrzenne

Aspekty prawne

Analiza prawnych możliwości montażu i eksploatacji przydomowych oczyszczalni związana jest z uregulowaniami wyznaczanymi przez prawo lokalne, wielkością oczyszczalni (przepustowością), minimalnymi wymaganymi odległościami elementów instalacji od budynków i innych obiektów infrastruktury, wymaganym poziomem oczyszczania ścieków, aspektami związanymi z odprowadzaniem oczyszczonych ścieków do gruntu i jakością planowanych rozwiązań technicznych.

 

Prawo lokalne

Przed podjęciem decyzji należy upewnić się czy rozpatrywana działka nie znajduje się na obszarze, na którym prawo lokalne wyklucza budowę przydomowych oczyszczalni. Powyższe informacje zawarte są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dostępnym w urzędzie gminy. Jeśli zajdzie taka sytuacja z pewnością nie można będzie wybudować oczyszczalni. Zakaz budowy przydomowych oczyszczalni może być związany z dwoma powodami: lokalizacją działki w pobliżu lub bezpośrednio na terenach chronionych przyrodniczo oraz koncepcji skanalizowania, jaką posiada gmina. Jeśli na terenie gminy nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego to potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy. Decyzję taką wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

 

Pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowlane

Zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane z dn. 7 lipca 1994 r. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę.

W takim wypadku zgodę na rozpoczęcie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków wydaje Starostwo Powiatowe. Celem uzyskania takiej zgody należy złożyć w starostwie zamiar budowy oczyszczalni w postaci zgłoszenia budowlanego, które ma charakter wniosku.

Do zgłoszenia należy dołączyć:

– projekt budowlany przydomowej oczyszczalni ścieków

– decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

– potwierdzenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (dokument stwierdzający posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości),

– zgłoszenie w którym należy określić: rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót oraz termin ich rozpoczęcia, opis przyjętego rozwiązania oczyszczalni ścieków wraz z parametrami technicznymi, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia wymagane odrębnymi przepisami.

W szczególnych przypadkach mogą być także wymagane:

– projekty techniczne urządzeń,

– certyfikaty urządzeń przedstawione przez firmy,

– dokumenty dowodzące jakości oczyszczania ścieków,

– pozwolenie wodnoprawne (jeśli jest wymagane).

Urząd ma 30 dni od daty doręczenia zgłoszenia na rozpatrzenie wniosku. Wniosek można uznać za rozpatrzony pozytywnie, jeżeli we wspomnianym terminie organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu. Po upływie tego terminu można rozpocząć budowę oczyszczalni.

Pozwolenie wodnoprawne

Pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków nie będzie konieczne w sytuacji, gdy inwestor zamierza odprowadzać ścieki w ilości mniejszej niż 5 m3 na dobę na terenie swojej działki, co jest najczęściej spotykane w przypadku przydomowych oczyszczalni ścieków. Jednakże sama eksploatacja oczyszczalni wymaga wspomnianego wcześniej zgłoszenia budowlanego

 

Lokalizacja oczyszczalni

Instalacja przydomowej oczyszczalni ścieków wymaga zachowania właściwych odległości od innych obiektów infrastruktury. Kwestie powyższe reguluje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Odległość osadnika gnilnego powinna wynosić, co najmniej:

– do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – 5 m,

– od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 2 m (możliwe jest także usytuowanie osadnika przy samej granicy działek, jeżeli sąsiadują z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej, pod warunkiem zachowania pozostałych odległości).

W przypadku drenażu rozsączającego wymagane jest zachowanie 30 m odległości od studni z wodą pitną oraz:

– 2 m od granicy działki,

–  1,5 m od poziomu wód gruntowych,

– 1,5 m od rurociągów z gazem, wodą,

– 0,8 m od kabli elektrycznych,

– 3 m od drzew i krzewów.

Planując drenaż należy także pamiętać o nienormowanej w przepisach, ale zalecanej strefie buforowej 2-3 m od drenażu. Składowanie materiałów lub praca sprzętu mechanicznego może uszkodzić drenaż.

Wymagania techniczne

Przed przystąpieniem do wyboru rodzaju oczyszczalni i elementów oraz urządzeń towarzyszących, konieczne jest przeprowadzenie analizy możliwości technicznych montażu i eksploatacji. Do najważniejszych czynników, które należy uwzględnić przed wyborem rodzaju oczyszczalni należą:

– aktualna i przyszła ilość stałych użytkowników,

– charakter obiektu,

– poziom wód gruntowych,

– powierzchnia działki,

– źródło zaopatrzenia w wodę pitną,

– rodzaj gruntu,

– głębokość wyprowadzenia rury kanalizacyjnej z budynku,

– inne.

 

Dobór osadnika

Aby dokonać samodzielnego doboru właściwej pojemności osadnika gnilnego można posłużyć się następującym wzorem:

V = RLM x L x T

gdzie:

– V -minimalna objętość dobieranego osadnika [dm3];

– RLM liczba mieszkańców [osoba]

– L – ilość odprowadzanych ścieków przez 1 mieszkańca [dm3] – najczęściej 130-150 dm3/os x dobę;

– T – zakładany czas przetrzymania ścieków w osadniku [doba] – najczęściej przyjmuje się wartość 3.

Przykładowe objętości osadników, które są dostępne na polskim rynku: 1000 dm³; 2000 dm³; 2300 dm³; 2500 dm³, 3000 dm³, 4000 dm³; 4500 dm³; 5000 dm³; 7000 dm³.

 

Długość drenażu

Długość drenażu zależy od ilości wytwarzanych ścieków w ciągu doby, poziomu wód gruntowych, rodzaju gruntu (jego przepuszczalności) i strefy klimatycznej. W praktyce, przyjmuje się wartości uśrednione, jest to zazwyczaj 12-14 m/osobę(mieszkańca).

 

Poziom wód gruntowych

Poziom wód gruntowych ma istotne znaczenie dla posadowienia instalacji ze względu na wymaganą prawem 1,50 m odległość dna rur drenażowych do poziomu zwierciadła wód gruntowych. Jest to odległość zapewniająca biologiczne procesy doczyszczania ścieków.

 

Powierzchnia działki

Istnieją prawne oraz wynikające z zaleceń producentów oczyszczalni, ograniczenia lokalizacji różnych jej elementów na działce. Wymagane odległości wynoszą przedstawiono w rozdziale aspekty prawne

Dodatkowe ograniczenie stanowią minimalne odległości między poszczególnymi nitkami drenażu, które wynoszą od 1,5 do 2 m. Maksymalna długość jednej nitki drenażu wynosi 20 – 25 m. Zalecana długość minimalna wynosi 6 – 8 m.

Tabela 2. Uproszczona metoda wstępnego doboru przydomowej oczyszczalni ścieków

Hipotetyczna sytuacja na działce	Proponowane rozwiązanie
duża działka, niski poziom wód gruntowych (1,5 m poniżej projektowanego układu drenów) grunt dobrze przepuszczalny (piaszczysty, gliniasto -piaszczysty), ścieki odprowadzane do gruntu.	Oczyszczalnie drenażowe, Oczyszczalnie z filtrem piaskowym, Oczyszczalnie ze złożem biologicznym, Oczyszczalnie z osadem czynnym, Oczyszczalnie gruntowo -roślinne,
duża działka, wysoki poziom wód gruntowych.	Oczyszczalnie z filtrem piaskowym, Oczyszczalnie drenażowe (drenaż ułożony w nasypie nazywanym niekiedy kopcem filtracyjnym), Oczyszczalnie gruntowo -roślinne,
duża działka, niski poziom wód gruntowych, grunt słabo przepuszczalny lub zbyt dobrze przepuszczalny, ścieki odprowadzane do gruntu.	Oczyszczalnie z filtrem piaskowym, Oczyszczalnie ze złożem biolog, Oczyszczalnie gruntowo -roślinne, Oczyszczalnie z osadem czynnym,
duża działka, niski poziom wód gruntowych, grunt słabo przepuszczalny lub zbyt dobrze przepuszczalny, ścieki odprowadzane do wód, powierzchniowych (rzeki, rowu melioracyjnego).	Oczyszczalnie z filtrem piaskowym, Oczyszczalnie ze złożem biolog, Oczyszczalnie z osadem czynnym, Oczyszczalnie gruntowo -roślinne,
mała działka wysoki poziom wód gruntowych	Oczyszczalnie ze złożem biologicznym, Oczyszczalnie gruntowo -roślinne, Oczyszczalnie osadem czynnym,
mała działka, ścieki odprowadzane do gruntu lub do wód powierzchniowych (rzeki, rowu melioracyjnego)	Oczyszczalnie ze złożem biologicznym, Oczyszczalnie z osadem czynnym, Oczyszczalnie gruntowo -roślinne,